Psycholoog terugbetaling: het conventiesysteem uitgelegd

Kort antwoord: Ja, het ziekenfonds betaalt psychologische hulp terug via het federale conventiesysteem. Bij een geconventioneerde klinisch psycholoog of orthopedagoog betaalt u maximaal 11 euro per individuele sessie (4 euro met verhoogde tegemoetkoming), met de eerste sessie gratis; kinderen en jongeren tot 23 jaar betalen niets. Een verwijsbrief is niet nodig.

Mentale gezondheid bespreekbaar maken is een ding — er effectief hulp voor zoeken en betalen, dat is nog iets anders. Veel Belgen weten niet dat het ziekenfonds sinds september 2021 een deel van de psychologische begeleiding terugbetaalt. Het gaat om de conventie eerstelijnspsychologische zorg van het RIZIV, en ze heeft de toegang tot een psycholoog of psychotherapeut aanzienlijk vergemakkelijkt. Maar hoe werkt het precies?

Het conventiesysteem in een notendop

Psycholoog terugbetaling: het conventiesysteem uitgelegd

Sinds 1 september 2021 financiert de verplichte ziekteverzekering, via regionale netwerken voor geestelijke gezondheid, sessies bij geconventioneerde klinisch psychologen en orthopedagogen. Het systeem richt zich op eerstelijns psychologische zorg — dus milde tot matige klachten als angst, depressie, burn-out, slaapproblemen en rouwverwerking. De huidige overeenkomst loopt tot 2026.

Wat wordt terugbetaald?

Het bedrag dat u betaalt, hangt af van uw leeftijd en van het netwerk waarbinnen u terechtkunt:

  • Kinderen en jongeren tot 23 jaar (netwerk geestelijke gezondheid kinderen en jongeren): geen eigen bijdrage
  • Volwassenen (vanaf 15 jaar, via het volwassenennetwerk): de eerste individuele sessie is gratis, daarna 11 euro per sessie, of 4 euro met verhoogde tegemoetkoming
  • Groepssessies: 2,50 euro, ongeacht leeftijd

Het ziekenfonds betaalt de rest rechtstreeks aan de psycholoog of orthopedagoog — u hoeft niets voor te schieten. Het systeem werkt dus met de derdebetalersregeling. De actuele tarieven staan op de website van het RIZIV.

Hoeveel sessies?

Het aantal terugbetaalde sessies per 12 maanden hangt af van het type zorg en van de leeftijd. Voor psychologische ondersteuning (eerste opvang, veerkracht versterken) hebt u recht op maximaal 8 individuele sessies als volwassene, of maximaal 10 als kind of jongere. Voor een psychologische behandeling ligt dat gemiddeld op 8 sessies voor volwassenen en 10 voor kinderen en jongeren, met een absoluut maximum van 20 individuele sessies per jaar. Groepssessies zijn onbeperkt. Bij ernstigere problematiek kan uw psycholoog doorverwijzen naar gespecialiseerde (tweedelijns) zorg.

Wie komt in aanmerking?

In principe iedereen die aangesloten is bij een Belgisch ziekenfonds. U hebt geen verwijsbrief nodig van uw huisarts — u kunt rechtstreeks een afspraak maken bij een geconventioneerde psycholoog of orthopedagoog. Dat gezegd: het is vaak nuttig om eerst met uw huisarts te praten. Die kan u helpen bij het zoeken naar de juiste hulpverlener en inschatten of eerstelijns begeleiding volstaat.

Het systeem is er voor volwassenen, jongeren en kinderen, met aparte netwerken voor kinderen/jongeren en voor volwassenen.

Geconventioneerde versus niet-geconventioneerde psycholoog

Hier zit het belangrijkste onderscheid. Niet alle psychologen zijn geconventioneerd. Een niet-geconventioneerde psycholoog bepaalt vrij het ereloon — sessies van 60 tot 100 euro of meer zijn geen uitzondering. Uw ziekenfonds betaalt in dat geval weinig tot niets terug via de verplichte verzekering.

Een geconventioneerde psycholoog of orthopedagoog werkt tegen het conventietarief. U betaalt hoogstens het remgeld (11 of 4 euro, of niets als kind of jongere). Het verschil voor uw portemonnee is dus enorm.

Hoe vindt u een geconventioneerde psycholoog?

Eerstelijns versus tweedelijns psychologische zorg

Psycholoog terugbetaling: het conventiesysteem uitgelegd - illustration

Het conventiesysteem dekt de eerstelijn: milde tot matige psychologische klachten. Denk aan:

  • Angstklachten en paniekaanvallen
  • Depressieve gevoelens
  • Burn-out en werkstress
  • Slaapproblemen
  • Rouwverwerking
  • Relatieproblemen
  • Aanpassingsstoornissen

Voor ernstigere problematiek — zware depressie, persoonlijkheidsstoornissen, verslavingen, psychoses — is tweedelijns zorg nodig. Dat kan bij een psychiater (arts, terugbetaald door het ziekenfonds), een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG) of een gespecialiseerd ziekenhuis.

Het verschil tussen psycholoog, psychotherapeut en psychiater

Dit is een veelgemaakte verwarring:

  • Klinisch psycholoog — heeft een masterdiploma in de klinische psychologie, is erkend door de bevoegde gemeenschap (in Vlaanderen via het Departement Zorg) en beschikt over een visum van de FOD Volksgezondheid. Mag diagnostiek en behandeling doen. Geen arts, schrijft geen medicatie voor.
  • Psychotherapeut — heeft een bijkomende opleiding in psychotherapie (cognitieve gedragstherapie, systeemtherapie, etc.). Kan een psycholoog of psychiater zijn.
  • Psychiater — arts-specialist in geestelijke gezondheid. Mag medicatie voorschrijven. Consultaties worden terugbetaald als specialistenraadpleging.

Aanvullende tussenkomst van het ziekenfonds

Naast de RIZIV-conventie bieden veel ziekenfondsen via hun aanvullende verzekering een extra tussenkomst voor psychologische begeleiding, soms ook bij niet-geconventioneerde psychologen. De voorwaarden en bedragen verschillen sterk per ziekenfonds en worden regelmatig aangepast. Raadpleeg daarom de aanvullende verzekering van uw eigen ziekenfonds voor de actuele voorwaarden, of bekijk onze vergelijking van mutualiteiten.

Wachttijden: een reëel probleem

De vraag naar psychologische begeleiding is de afgelopen jaren sterk gestegen, en in sommige netwerken en regio's kan de wachttijd voor een geconventioneerde psycholoog of orthopedagoog behoorlijk oplopen, zeker in grotere steden als Leuven en Brugge. Wat kunt u doen?

  • Bel meerdere geconventioneerde psychologen tegelijk
  • Vraag naar een annuleringslijst
  • Overweeg een psycholoog in een naburige gemeente met kortere wachttijden
  • Neem in afwachting contact op met Tele-Onthaal (106) of de huisarts

Veelgestelde vragen

Heb ik een verwijsbrief nodig om naar een psycholoog te gaan?

Nee, u kunt rechtstreeks een afspraak maken bij een geconventioneerde klinisch psycholoog of orthopedagoog, zonder tussenkomst van een arts. Een verwijsbrief is niet vereist voor de terugbetaling via het RIZIV-conventiesysteem, al kan uw huisarts wel helpen bij het zoeken naar de juiste hulpverlener.

Hoeveel betaal ik per sessie bij een geconventioneerde psycholoog?

Volwassenen betalen de eerste individuele sessie gratis, daarna 11 euro (4 euro met verhoogde tegemoetkoming) per sessie, of 2,50 euro voor een groepssessie. Kinderen en jongeren tot 23 jaar betalen geen eigen bijdrage via het jongerennetwerk.

Worden online sessies ook terugbetaald?

Ja, videoconsultaties bij een geconventioneerde klinisch psycholoog of orthopedagoog komen in aanmerking voor dezelfde terugbetaling als sessies op locatie, op voorwaarde dat de zorgverlener dit aanbiedt binnen de regels van het netwerk geestelijke gezondheid waarbij hij of zij is aangesloten.

Wat als 20 sessies niet genoeg zijn?

Het absolute maximum binnen de eerstelijnsconventie is 20 individuele sessies per jaar. Is er nood aan meer begeleiding, dan kan uw psycholoog u doorverwijzen naar gespecialiseerde (tweedelijns) geestelijke gezondheidszorg, bijvoorbeeld via een Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorg (CGG) of een psychiater.

Is alles wat ik tegen mijn psycholoog zeg vertrouwelijk?

Ja, psychologen zijn gebonden aan het beroepsgeheim. Ze mogen geen informatie delen met derden zonder uw toestemming, behalve in uitzonderlijke gevallen zoals ernstig gevaar voor uzelf of anderen.

Lees ook

← Terug naar Gezondheid