Derdebetalersregeling: wanneer betaalt u niets (of bijna niets) bij de arts?
U gaat naar de huisarts, betaalt slechts een paar euro en loopt naar buiten. Geen voorschot van 25 euro, geen getuigschrift naar het ziekenfonds sturen, geen weken wachten op terugbetaling. Dat is de derdebetalersregeling in een notendop. De arts rekent het grootste deel van het ereloon rechtstreeks af met uw ziekenfonds — u betaalt enkel het remgeld. Maar voor wie geldt dit systeem? En wanneer mag een arts het toepassen?
Hoe werkt de derdebetalersregeling?
Bij een gewone raadpleging betaalt u als patiënt het volledige bedrag aan de arts. U ontvangt een getuigschrift voor verstrekte hulp, dat u opstuurt naar (of indient bij) uw mutualiteit. Die betaalt u dan een deel terug. Het verschil tussen het honorarium en de terugbetaling is uw remgeld.
Bij de derdebetalersregeling slaat u die tussenstap over. De arts stuurt de factuur rechtstreeks naar het ziekenfonds. U betaalt aan de balie enkel het remgeld — doorgaans een paar euro bij een geconventioneerde huisarts.
Een concreet voorbeeld
Stel: een consultatie bij een geconventioneerde huisarts kost 30 euro (RIZIV-tarief). Het ziekenfonds betaalt daarvan 25 euro terug. Zonder derdebetalersregeling betaalt u 30 euro en krijgt u later 25 euro terug. Met de derdebetalersregeling betaalt u meteen 5 euro aan de balie — klaar.
Voor wie is de derdebetalersregeling verplicht?
De regeling is verplicht voor bepaalde groepen patiënten en situaties:
- Patiënten met verhoogde tegemoetkoming (VT) — personen met een laag inkomen, weduwen/weduwnaars, invaliden, personen met leefloon, OCMW-gerechtigden
- Chronisch zieken — onder bepaalde voorwaarden
- Kinderen onder 18 bij de huisarts — sinds 2022
- Bij preventieve raadplegingen — sommige screenings en vaccinaties
In deze gevallen is de arts wettelijk verplicht om de derdebetalersregeling toe te passen. De arts mag het niet weigeren.
Mag de huisarts het ook vrijwillig toepassen?
Ja. Sinds 2015 mogen huisartsen de derdebetalersregeling toepassen voor alle patiënten, niet enkel voor de verplichte groepen. In de praktijk passen steeds meer huisartsen het toe — het vermindert het financiële drempel voor patiënten en vereenvoudigt de administratie.
Maar let op: het is geen recht. Een huisarts mag ervoor kiezen om het systeem niet standaard toe te passen. Als u er belang aan hecht, vraag dan bij de keuze van uw arts in Brussel, Antwerpen of Leuven of de praktijk met de derdebetalersregeling werkt.
Bij specialisten en in het ziekenhuis
Bij specialisten is de situatie anders. De derdebetalersregeling is minder gebruikelijk bij vrije raadplegingen, maar wordt wél toegepast in ziekenhuispoliklinieken en bij ziekenhuisopnames. Daar ontvangt u een ziekenhuisfactuur die het remgeld en eventuele supplementen vermeldt — het ziekenhuis rekent de rest af met het ziekenfonds.
Voor kinesitherapie, verpleegkunde aan huis en andere paramedische zorg wordt de derdebetalersregeling eveneens vaak toegepast, zeker voor patiënten met verhoogde tegemoetkoming.
Wat betaalt u dan nog?
Met de derdebetalersregeling betaalt u het remgeld. Dat verschilt naargelang uw situatie:
- Gewoon verzekerde bij geconventioneerde huisarts: circa 4-6 euro per raadpleging
- Verhoogde tegemoetkoming bij geconventioneerde huisarts: circa 1-1,50 euro
- Bij een niet-geconventioneerde arts: de arts mag ereloonsupplementen aanrekenen bovenop het RIZIV-tarief — dan betaalt u het remgeld PLUS het supplement
Opgelet: de derdebetalersregeling geldt enkel voor het RIZIV-deel. Als een arts niet geconventioneerd is en een supplement aanrekent, moet u dat supplement sowieso uit eigen zak betalen.
Voordelen voor de patiënt
- Lagere financiële drempel — u hoeft niet het volledige bedrag voor te schieten
- Geen administratie — geen getuigschrift opsturen of terugbetaling afwachten
- Sneller naar de arts — wie weinig geld heeft, stelt een doktersbezoek minder snel uit
Voordelen voor kwetsbare groepen
Voor personen die via het OCMW geholpen worden of die een verhoogde tegemoetkoming genieten, is de derdebetalersregeling essentieel. Zonder dit systeem zouden sommige patiënten een bezoek aan de arts uitstellen uit financiële nood. In steden als Gent, Mechelen en Charleroi maken wijkgezondheidscentra systematisch gebruik van de derdebetalersregeling, waardoor de drempel tot gezondheidszorg maximaal verlaagd wordt.
De link met de maximumfactuur
De derdebetalersregeling en de maximumfactuur (MAF) werken samen om de medische kosten voor gezinnen te begrenzen. De derdebetalersregeling verlaagt wat u per bezoek betaalt. De MAF legt een jaarlijks plafond vast op uw totale remgelduitgaven. Samen vormen ze een dubbel vangnet.
Hoe weet u of een arts de derdebetalersregeling toepast?
Vraag het gewoon bij het maken van uw afspraak. De meeste praktijken vermelden het ook op hun website of profiel. Op zorg-portaal.be kunt u zoeken naar artsen die de regeling toepassen. U kunt ook uw ziekenfonds (CM, Partena, Helan) raadplegen voor meer informatie.
Veelgestelde vragen
Is de derdebetalersregeling hetzelfde als gratis naar de arts gaan?
Nee, u betaalt nog steeds het remgeld — een klein bedrag per consultatie. Maar u hoeft het volledige honorarium niet meer voor te schieten en achteraf terugbetaling te vragen.
Kan elke arts de derdebetalersregeling toepassen?
Huisartsen mogen het vrijwillig toepassen voor alle patiënten. Voor bepaalde groepen (VT, kinderen) zijn ze verplicht het te doen. Bij specialisten is het minder gangbaar, behalve in ziekenhuissetting.
Moet ik iets meenemen om van de regeling te genieten?
Neem altijd uw identiteitskaart en uw SIS-kaart (of ISI+-kaart) mee. De arts verifieert hiermee uw verzekeringsstatuut en kan de factuur electronisch doorsturen naar uw ziekenfonds.
Geldt de derdebetalersregeling ook bij de tandarts?
Voor patiënten met verhoogde tegemoetkoming: ja. Voor andere patiënten is het niet standaard van toepassing bij tandartsen, maar sommige tandartsen passen het vrijwillig toe. Vraag het vooraf na.
Wat als ik mijn SIS-kaart niet bij heb?
Zonder identiteitskaart of SIS-kaart kan de arts de derdebetalersregeling niet toepassen. U zult dan het volledige bedrag moeten betalen en zelf de terugbetaling regelen via uw ziekenfonds.